92
[
Büyük Efendi’nin Sarayı’nın
en eski tasvirlerinden biri]
Jean-Baptiste Tavernier, Nouvelle Relation de l’Interieur du Serrail du
Grand Seigneur, Contenant Plusieurs Singularitez Qui Jusqu’icy N’ont Po-
int Este Mises en Lumiere, Paris, Gervais Clouzier, MDCLXXV [1675].
Eks-
tra künye sayfası, [8], 277 s, 23 x 17 cm, deri cildinde. Tavernier, İstanbul’a
ilk olarak 1631 kışında geldi ve bir yıl kaldı. Tavernier’in payitahttaki bu
bir yılı, İstanbul’un kapıkulu eylemlerine sahne olduğu, sarayı basan azgın
zorbaların veziriazamı parçaladıkları, “Padişaha sözümüz vardır!” bağırış-
larıyla, 4. Murad’ı ayak divanına çıkarttıkları kritik bir evreye rastlar. Tam
altı kez Doğu yolculuğuna çıkan, iki kez de İstanbul’a gelen Tavernier’in
basılan ilk eseri müzayedeye sunulan kitaptır. Tavernier’in anlatısında
Divan-ı Hümayun, arz odası, saray hastanesi, küçük ahırlar, mutfaklar,
hadımağaların ve içoğlanlarının koğuşları, hamamlar, hazine dairesi, kiler,
doğancıbaşının koğuşu, hasoda, harem dairesi ve hasbahçe hakkında çok
ayrıntılı bilgi vardır. Tavernier,
“Büyük Efendi”nin sarayını anlattığı yapıtı-
nı, “Haşmetli Efendim” hitabıyla başlayıp “Çok aciz, çok itaatkâr, çok sa-
dık, size çok borçlu hizmetkârınız ve kulunuz Tavernier”
imzasıyla nokta-
ladığı bir takdim yazısıyla Fransa’nın Güneş Kralı Louis XIV’e ithaf etmiş-
tir. Bilimsel bir seyyahın aletlerine ve gözlem gücüne sahip olmadığı için
Fransız edebiyatçısı Samuel Chappuzeau’nun yardımını almış ve 1. ve 6.
seyahatlerinde elde ettiği bilgilere yer veren bu kitabı yayınlamıştır. Ata-
bey, 1199, Blackmer 1630.
2.750 TL
€
1.150
93
[Türklerin din, hukuk, âdet ve yönetim şekilleri
üzerine düşünceler]
Sir James Porter, Observations sur la Religion, les Loix, le Gouvernement
et les Moeurs des Turcs. Traduit de l’Anglois, par M.B*** [Bergier], Neuc-
hatel, MDCCLXX [1770].
2 cilt birarada: 204 s.; 187 s, 19 x 11 cm, karton
cildinde. Yazar, eserin önsözünde Türkiye ve Türkler ile ilgili yalan-yanlış
genellemelerin bu ülkeyi hiç ziyaret etmemiş Avrupalı yazarlar arasında
pek yaygın olduğunu belirttikten sonra, kendi amacının, Türkleri kendi
yurtlarında, kendi gelenek ve idarî yapıları içinde incelemek olduğunu be-
lirtiyor. James Porter’in bu kitabı, 18. yüzyıldaki Osmanlı toplum yapısı-
nı gözler önüne seren ve bu yapıyı objektif açıdan anlamaya ve açıklama-
ya yönelik tesbitler içeren çok önemli bir çalışmadır. Porter çeşitli tarikat-
lar hakkında gayet güvenilir bilgiler verir. Türkler’in hırsızlık ve yankesicilik
nedir bilmediğini söyler. Koca Ragıp Paşa’yı ve onun 3. Mustafa zamanın-
da sadrazamlığa eski iktidarını tekrar kazandırışını dikkate değecek bir şe-
kilde anlatır. Bu eser, döneminin diğer kaynaklarına göre gerek İslamiyet’e
ve gerekse Osmanlı toplumsal kurumlarına önyargısız bakması açısından
önemlidir. Eserin ikinci bölümünde yazarın Fener Rumları hakkındaki göz-
lemleri de yer almaktadır. Blackmer 1332 (1. İngilizce baskı), Atabey 974.
1.400 TL
€
580
94
[İstanbul’da kolera veba salgınları üzerine
araştırmalar]
a.
Eusebio Valli, Sulla Peste di Costantinopoli del MDCCCIII. Giornale del
Dottore Eusebio Valli, Presso la Societa Tipografica, All’ Apollo, 1805.
7, 310
s, 18 x 12.5 cm, sırtı ceylan derisi, kapakları karton kapağında. Kitap yaza-
rın İstanbul’da 1803’de vukubulan veba salgını üzerine yaptığı araştırmanın
sonuçlarını vermektedir. Tekrar görülmesi neredeyse imkansız olan bu nadir
kitap müzayedelerimizde ilk defa satışa sunulmaktadır.
b.
Giuseppe Carbonaro, La Peste Orientale Relativamente al Sistema
delle Quarantene - Memoria della Commissione Medica del Supremo
Magistrato di Salute di Napoli Coi tipi di Carlo Cataneo, Napoli, 1845.
65 s, 24 x 18 cm, kağıt kapağında. Mısır ve İstanbul’da veba salgını üze-
rine bilimsel araştırmalar… Son derece nadir bir kitaptır. Müzayedeleri-
mizde ilk defa görülmektedir.
c.
[Yılbaşı hediyesi olarak dağıtılmış bir kolera salgını kitabı!] Philip
Hoffman, Cholera in the Near East, Santa Barbara, California (özel ya-
yın), 1947.
30, [3] s, yazarından ithaflı ve imzalı, desenli bez cildinde.
Satışa sunulan 225 limitli nüshanın 186 numaralısıdır. Balkan Savaşı ve
Trakya’da kolera salgını… Kendisi de salgın hastalığa yakalanan yazar o
günlere ait anılarını 1947 yılında yılbaşı hediyesi olarak dağıtılmak üze-
re kitap halinde ve özel yayın olarak bastırmıştır.
3.500 TL
€
1.450
95
[Ünlü Zambako Paşa’nın cüzzam ile ilgili nadir
kitapları]
a.
Démétrius Al[exandre]. Zambaco Pacha, La Lèpre à Travers les Siècles
et les Contrées, Masson et Cie., Paris, 1914.
xii, 845 s, 1 levha (Zambaco
Paşa’nın Portresi), 24 x 16 cm, kağıt kapağında. Bu kapsamlı kitap Os-
manlı imparatorluğu da dahil olmak üzere cüzzam hastalığının tarihini
vermektedir. Konusunun başyapıtıdır. Zambako Paşa (1830-1913) cüz-
zam üzerine araştırmaları ile tanınan ünlü hekimdir.
b.
D[émétrius]. A[lexandre]. Zambaco, Des Affections Nerveuses Syphi-
litiques, J. B. Bailliere et Fils, Paris, 1862.
596 s, 22 x 14 cm, sırtı deri, ka-
pakları karton cildinde.
c.
[Démétrius Alexandre] Zambaco-Pacha, L’Hérédité de la Lèpre, Mas-
son et Cie., Paris, 1908.
80 s. 21 x 15 cm, kağıt kapağında.
1.000 TL
€
420
96